Het zwaard van grutte Pier

zwaard Grutte Pier

Ben deze week naar het Fries Museum gegaan. Voor Grutte Pier. Of beter: voor zijn zwaard. Als jongetje had het ooit een enorme indruk op mij gemaakt. Daarom wilde ik het nog eens terugzien. Of het inderdaad zo groot was. Een vriendelijke medewerker wees mij de weg en even later bogen we ons over de vitrine, waarin inderdaad een kolossaal zwaard lag. Opnieuw werd ik even stil, want het zwaard was groter dan ik had verwacht. “Ja.” zei de medewerker, “maar je moet wel beseffen dat Grutte Pier het zwaard met twee handen vast hield.” Automatisch ging ik een stap achteruit, want om te illustreren hoe Grutte Pier met het zwaard had gezwaaid, maakte hij een maaiende beweging.

Ik keek nog eens naar het zwaard en  probeerde me voor te stellen hoe het in handen van Grutte Pier diens vijanden had verpletterd. Maar het lukte niet echt. Het ijzer was donkerbruin uitgeslagen; het zwaard was inmiddels bijna 500 jaar oud.

grutte pierMaar wel begreep ik van mijn gastheer dat Nederland in die tijd het terrein was van bloedige twisten en wrede krijgsheren. Soldaten kregen van hen de vrije hand en toen Saksische huurlegers in 1515 de boerderij van Pier Gerlofs Donia plunderden en in brand staken en niet alleen Piers’ vrouw werd gedood, maar het halve dorp Kimswerd werd uitgemoord, sloegen bij Pier de stoppen door.

220px-Dapperheidgrotepier

 

 

Hij smeedde zijn ploegschaar om tot een zwaard en riep als ooit de oudtestamentische profeet Joel op tot gewapende strijd tegen de bezetters. Hij stampte een heus leger uit  de grond (de Arumer Zwarte Hoop), voornamelijk  bestaande uit arme boeren, verarmde edelen, struikrovers, bandieten en Gelderse huurlingen.

 

SFA002024483Zo figureerde Grutte Pier eind zestiger jaren in de jeugdserie Floris. Een enorme Friese man met lange zwarte haren met dito zwarte baard en oersterk. Acteur Hans Boskamp leek zo uit Woodstock te zijn weggelopen. Maar ondanks zijn rollende ogen en brullend oergeluid bleek deze karikatuur van Grutte Pier ook bijzonder bijgelovig. Niet alleen droeg hij om zijn nek  een konijnenpootje,wat geluk zou moeten brengen. Maar ook was deze reus bang voor de duiveltjes uit de schilderijen van Jeroen Bosch (De Harige Duivel) en water dat in brand staat (Het Brandende Water).

In werkelijkheid was het precies omgekeerd. Alleen al zijn naam moet mensen hebben doen sidderen. En toen Grutte Pier naar Holland overstak om daar de West-Friese steden te belagen en onder andere het stadje Medemblik veroverde, kende hij geen genade. Enkel tegen het betalen van een hoge losprijs werden bewoners die niet op tijd hadden kunnen vluchten, vrijgelaten; in alle andere gevallen werden ze gedood. Of moet ik schrijven: vermoord?  En zoals blijkbaar in die tijd te doen gebruikelijk werd de stad bij vertrek van het friese guerrilla-legertje in brand gestoken. We schrijven het jaar onzes Heren 1517, een half jaar voordat Luther zijn stellingen op de kapeldeur van Wittenberg spijkerde.

Grutte Pier pakte de misstanden heel anders aan. Om fries van niet-friezen en daarmee vriend van vijand te onderscheiden had hij een spreuk bedacht die alleen Friezen (Frysken) konden weten/zeggen, Bûter, brea en griene tsiis, wa’t dat net sizze kin, is gjin oprjochte Fries. Bleef je tong ergens halverwege steken of rekte je de klinkers niet lang genoeg, dan kende zijn zwaard geen pardon.

Zou Grutte Pier hebben bijgehouden hoeveel hij er met dat zwaard had omgelegd, vroeg ik me onwillekeurig af. Ik boog me nog eens over diep voorover, maar ik kon geen kerfjes of streepjes op het zwaardoppervlak ontdekken. Tegenwoordig zou dat met een camera heel eenvoudig zijn geweest. En als het Grutte Pier er om te doen zou zijn om zoveel mogelijk mensen de stuipen op het lijf te jagen, had hij het daarna op Youtube kunnen zetten. Zijn naam en die van zijn legertje zouden dan onmiddellijk wereldnieuws zijn geweest en synoniem geworden voor buitensporig geweld. Zoals nu in een paar weken tijd de hele wereld op de hoogte is van het bestaan van ISIS. De social media wordt door deze terreurgroep gebruikt om de meest schokkende beelden naar buiten te brengen.  En daarmee zijn we – of we het willen of niet – getuige hoe mensen op basis van religie of beroep worden uitgeimages (3)slecteerd – odgeschoten. En misschien wel het meest blasfemische: hoe deze moorden worden gelegitimeerd met een beroep op de ware islam en vervolgens met heldhaftige muziek soenniet of sjiiet – en daarna in koele bloede worden doen dito kor’anteksten worden verheerlijkt.

Of Grutte Pier dat ook zou hebben gedaan, weet ik niet, maar hoogstwaarschijnlijk zou zijn zwaard dan 500 jaar later dan niet in een vitrine van het fries museum hebben liggen pronken.

Nu keek ik naar een relikwie uit een even sektarische strijd in een even bloeddorstige tijd, maar wel een die gelukkig ruimschoots achter ons lag. Dat wel, maar tegelijk besefte ik dat een zwaard – ook als is het nog zo groot als dat van Grutte Pier – qua dodelijk vermogen het niet haalt bij de automatische geweren, waarmee de gemaskerde rebellen anno 2014 bij voorkeur mee zwaaien. Met een vuursnelheid van 750 schoten per minuut en een gewicht van 3,6 kg zijn moderne wapens zelfs voor kinderen hanteerbaar. En anders dan het zwaard van Grutte Pier worden ze in serie vervaardigd en als warme broodjes verkocht op bijvoorbeeld de Idex: de grootste wapenbeurs in het Midden-Oosten. (volgend jaar februari 22-26 februari in Abu Dhabi) In een artikel in die Zeit (12 dec. 2013) wijst oud kanselier Helmut Schmidt erop dat deze ‘hand’wapens jaarlijks meer dan 500.000 burgerslachtoffers maken, deels door terroristische aanslagen, deels door preventieve operaties, deels door ‘vredes’interventies en deels door criminele activiteiten. Omdat dit dodelijke tuig geproduceerd wordt in de ons omringende landen als Duitsland (HK 33), Engeland, (FAL) Amerika (M14), Italie (Beretta), Rusland (AK-47)  pleit hij in dit artikel voor het aan banden leggen van de wapenexport. Want zoals kernwapens aan banden zijn gelegd, chemische en biologische wapens verboden zijn, zou ik wensen dat ooit deze wapens hooguit nog ter bezichtiging in een museum te zien zullen zijn. Misschien naast het zwaard van Grutte Pier met daarbij als opschrift: vanwege het hoge jaarlijkse aantal onschuldige slachtoffers kwamen de Verenigde Naties in 2020 met elkaar overeen om de productie van deze wapens te verbieden. Conflicten werden sinds die tijd op het voetbalveld beslist.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*